Trong thế giới kinh doanh, câu hỏi về đạo đức và tạo dựng thành công thường nảy sinh. Một ví dụ điển hình cho cuộc đối đầu giữa nhân văn và tàn nhẫn là câu chuyện về McDonald’s và Ray Kroc.

NHỮNG NGƯỜI SÁNG LẬP MCDONALD’S: ĐƠN GIẢN VÀ TỐT BỤNG

– McDonald’s do chúng tôi sáng lập, chúng tôi nghĩ ra mô hình phục vụ nhanh trong 30’, cái hình cổng vàng cũng là chúng tôi nghĩ ra… anh chẳng làm gì cả… anh không có quyền sử dụng nó… anh là đồ hút máu!

– Tôi nghĩ ra điều quan trọng nhất cho McDonald’s, đó là công thức (concept) để McDonald’s chiến thắng. Kinh doanh là chiến trường, nó không dành cho những kẻ tốt bụng nhưng khờ khạo! Đối thủ gục ngã tôi sẽ tiếp quản không thương tiếc, khi đối thủ gục như chuột tôi kết liếu họ, anh làm được chứ?

– Tôi không, và tôi cũng không muốn điều đó!

– Tôi sẽ làm, bằng mọi giá!

– Chúng tôi sẽ kiện anh!

– Các anh sẽ chết chìm trong án phí. Tôi sở hữu hàng chục cửa hàng ở 17 bang. Còn các anh chỉ có một cửa hàng burger trơ trọi ở vùng sa mạc.

Một bên chân phương, mộc mạc, rất tốt bụng. An phận, không tham vọng. Đó là anh em founders của McDonald’s.

RAY KROC – KẺ THÔN TÍNH VĨ ĐẠI

Bên còn lại mưu mô, tính toán, rất tàn nhẫn. Tham vọng ngút trời, sẵn sàng lao vào lửa miễn đạt mục đích. Đó là Ray Kroc – kẻ thôn tính vĩ đại.

Nếu phải chọn một ví dụ, một ví dụ hay nhất để minh hoạ cho sự tàn nhẫn lạnh lùng trong kinh doanh, khó có câu chuyện nào trần trụi hơn về cách Ray Kroc thôn tính McDonald’s. Không chút chùn tay, không một giây chần chừ. Một sát thủ máu lạnh trong kinh doanh.

SỰ TRANH CÃI VÀ LỰA CHỌN CÁ NHÂN

Nghe những lời khổ sở bất lực của anh em founders McDonald’s, nhìn khuôn mặt thẫn thờ vô cùng tội nghiệp của họ, rất dễ dàng để chỉ trích Ray Kroc. Nhưng nếu không có ông ta, nước Mỹ đã không có một McDonald’s lừng lẫy như vậy. Người ta rồi sẽ quên đi những cái tên ai đã sáng lập, ai đã thôn tính McDonald’s. Hàng triệu người ăn McDonald’s hàng ngày có bao nhiêu người biết tên họ?

Hạ đối thủ gục ngã như chuột & kết liễu nó, anh làm được chứ?

Nhân văn là một lựa chọn.

Tàn nhẫn lạnh lùng (tất nhiên phải đúng luật) cũng là một lựa chọn.

Lựa chọn mang tính cá nhân.

Người ta sẽ chẳng quan tâm triết lý của anh là gì cho đến khi anh làm được điều gì đó thực sự giá trị.